عسل همراه با موم که از نظر گرده ، بره موم و موم غنی است در مورد سینوزیت ،
زکام اسپاسمی ، ناراحتی های تنفسی ، ورم معده و ورم لثه موثر است .
در رابطه با برفک دهان آن را باید جوید .
لازم به ذکر است که موم زنبور عسل ماده ای است خنثی
که دستگاه گوارش انسان و سایر جانداران قادر به تجزیه مولکول های آن نیستند ؛
یعنی پس از تغذیه جذب نمی شود و به همان صورت که تغذیه شده است از بدن دفع می گردد ؛
اما می تواند به سرعت به وسیله پوست جذب شود به همین دلیل امروزه آن در ساخت وسایل بهداشتی آرایشی نظیر کرم ها ، پماد ها ، ماسک های زیبایی صورت و غیره از اهمیت بسزایی برخوردار است .
جارویس پژوهشگر آمریکایی جویدن فرآورده ای از موم و عسل را برای پاک کردن راه های بینی و حلق توصیه می کند و
در مورد سینوزیت ، تنگی نفس و زکام آن را دارویی بی نظیر می شناسد .

برای این کار بیماران باید هر ساعت نصف قاشق مرباخوری عسل با موم مصرف نموده و موم آن را یک ربع بجود .
به عقیده جارویس ، عسل موجود در شان عسل وقتی با موم مصرف شود یا به صورت موضعی استعمال گردد ،
واکنش ضدحساسیت ایجاد می نماید .
عسل شان به ویژه درپوش های مومی آن دارای مواد ضدآلژی است که توسط زنبورداران عسل تولید می شود .
ترکیب این مواد شیمیایی هنوز ناشناخته است .
اثر حساسیت زدایی عسل احتمالا مربوط به فعالیت ضد سمیت آن است .
معلوم شده است که قندهای موجود در عسل اثر ضد سم دارند .
گلیکوژن که در کبد تولید می شود در سلول های کبدی ذخیره می گردد و به عنوان ماده ای انرژی زا و عامل ضد حساسیت به اندام های دیگر جریان می یابد .
گلیکوژن همچنین می تواند باعث بهبودی فرآیندهای سوخت و ساز گردد.
ارزش عسل شان به مقدار زیاد به ظاهر آن بستگی دارد ، لذا دقت در جا به جا کردن آن اهمیت زیادی دارد .
پروانه موم خوار ممکن است برای عسل شان آفت مهمی محسوب شود اما این حشره نمی تواند
روی موم های سفید زندگی خود را کامل کند ؛
وی آثاری مانند لاروهای کوچک مرده و تونل هایی روی پولک های قاب های پر از عسل از خود باقی می گذارد
که باعث کاهش کیفیت آن هنگام عرضه به بازار گشته و روی مصرف کننده اثر نامطلوب دارد ،
به همین دلیل باید شان ها را با داروهای مجاز و موثرگازی ضدعفونی نموده و یا اینکه آنها را در فریزر قرار داد .
در بسیاری از مناطق آمریکا شان های عسل را با سی.او.2 که از قانون مصرف دارو و مواد غذایی مستثنی است
علیه پروانه موم خوار ضدعفونی می کنند .
در سال های اخیر کاربرد ای.دی.بی مجاز شده است .

از آنجایی که مقررات مرتبا تغییر پیدا می کند لذا زنبورداران برای اطلاع وضعیت موجود سموم آفت کش ،
بایستی دائما با مسئولین اجرای مقررات در تماس باشند .
بسته بندی عسل شان
امروزه عسل شان را با نوع بسته بندی به بازار عرضه می کنند :
1 – بسته بندی خود زنبور عسل :
برای این کار شان را داخل کندو گذاشته و مستقیما به وسیله زنبور عسل پر شده و به همان صورت به بازار عرضه می گردد .
2 – به صورت قطعات بریده شده :
می توان شان عسل را با کاردک نازک و تیز یا ابزار برنده داغ شده مخصوص به قطعات مختلف بریده
و این قطعات را در اتاق گرم یا روی شبکه های توری فلزی قرار داد
تا عسل های سلول های بریده شده چکه کرده و کاملا خشک شود .
سپس آنها را در کیسه پلاستیکی مانند سلوفان یا در جعبه های پلاستیکی بسته بندی کرد .
3 – مخلوط عسل شان و تصفیه شده :
برای این کار قطعه ای از عسل موم را در داخل قوطی شیشه ای دهان گشاد یا جعبه پلاستیکی قرار داده و روی آن را تا اندازه معین عسل تصفیه شده می ریزد .
عسل شان عبارت از عسلی است که داخل سلول های شان ذخیره شده باشد .
قبل از اختراع اکستراکتور ، عسل فقط در داخل شان ها به فروش می رسید .
با به کارگیری این وسیله به منظور بالا بردن تولید، و سهولت عرضه کردن آن به خریداران در امر تولید ، بسته بندی و توزیع عسل به سمت عسل تصفیه شده گرایش پیدا کرده و
امروزه اکثر مردم تصورشان از عسل ، همان عسل تصفیه شده است
که امروزه به صورت مایع ( شهد )به فروش می رسد ؛
اما هنوز نیز به طور محدود متقاضی عسل شان وجود دارد .
خبرگان عسل مدعی هستند که در صورت استخراج ، گرم کردن و تصفیه بعضی از مواد آروماتیک که در عطر و طعم عسل
موثرند ، از بین می رود و تنها با خرید عسل شان است
که مواد بسیار حساس موجود در عسل باقی می ماند .
بعضی از خریداران برای عسل شان که به طرز جالبی بسته بندی شده بهای بیشتری می پردازند و برخی از زنبورداران با
رضایت خاطر حاضرند برای تولید عسل شان دقت و تلاش بیشتری نمایند.
تولید عسل شان
تولید عسل شان خوب و قابل توجه ، یک هنر است .
زنبوردارانی که عسل شان تولید می کنند معمولا کندوهای خود را پر جمعیت نگه داشته و مانع بچه دادن آن می شوند
و به محض نزدیک شدن جریان شهد اقدامات لازم را از قبیل دادن طبقه و موم و غیره به کندو به عمل می آورند.
بهترین عسل شان در جاهایی تولید می شود که جریان شهد در یک زمان قابل پیش بینی آغاز شود و مدت آن طولانی بوده
و رنگ عسل منطقه نیز یکنواخت باشد در عین اینکه معمولا عسل شان تولید شده
دارای سایه هایی از رنگ های مختلف است ولی مصرف کنندگان ، عسل شان یکنواخت را ترجیح می دهند .
برای تعیین میزان قندهای عسل از روش فهلینگ استفاده می شود .
در این روش ابتدا قندهای احیاکننده سپس مقدار کل قند را اندازه گیری می نمایند .
با کسر قندهای احیاکننده از قند کل میزان قندهای غیر احیاکننده به دست می آید .
طبق نظر کمیسیون بین المللی عسل و کمیسیون مواد قندی کدکس و استاندارد عسل ایران
مقدار قندهای احیاکننده عسل نباید کمتر از 65 و همچنین میزان ساکارز نباید بیش از 5 درصد باشد .
صادرات و واردات عسل
واردات و صادرات عسل نقش عمده ای در تعیین قیمت عسل داشته و بدون شک وضعیت اقتصادی تولید کننده
را تحت تاثیر قرار می دهد .
کشورهای مهم صادرکننده عسل عبارتند از :
آرژانتین ، مکزیک ، گواتمالا ، کانادا، جمهوری دومینکن ، اسپانیا ، آمریکا ، السالوادر، شیلی ، برزیل ، جمهوری خلق چین ،
استرالیا و زلاندنو .
کشورهای مهم واردکننده عسل عبارتند از :
آلمان غربی ، بلژیک ، هند ، انگلستان ، فیلیپین ، سوئیس ، فرانسه ، اتریش ، ایتالیا و برخی کشورهای عربی خاورمیانه و
حوزه خلیج فارس .
قبل از سال 1357 کشورمان نیز جزء کشورهای واردکننده عسل به شمار می آمد و عسل بسته بندی شده به صورت های
مختلف به بازارهای ایران راه می یافت
ولی در سال های بعد ، بازار در نقطه نظر صادرات و واردات برای مدتی راکد شد و قیمت عسل نیز برای چندین سال تقریبا ثابت ماند .
اخیرا با توجه به سیاست اقتصادی دولت مبنی بر صادرات کالاهای غیر نفتی ، عسل نیز در گروه کالاهای صادراتی قرار گرفت
و لذا تولیدکنندگان و صادرکنندگان اقدام به صادرات عسل به کشورهای مختلف خصوصا کشورهای همسایه خلیج فارس نمودند .
در رابطه با صادرات عسل باید توجه داشت که تا کنون چندان از سیستم های پیشرفته بسته بندی عسل در ایران استفاده نشده است ،
تولیدکنندگان مجبورند محصول خود را به صورت فله ای و در ظروف مخصوص با حجم زیاد صادر نمایند .
در اکثر کارخانه های بسته بندی عسل ، به منظور دستیابی به استانداردهای معین عسل ، لازم است بعضی از انواع آنها را مخلوط نمایند .
مثلا برای تامین رطوبت ، مزه ، رنگ و بوی مناسب چند نوع عسل را که هر یک به تنهایی دارای بعضی خصوصیات می باشد
با یکدیگر مخلوط کرده و در نتیجه عسل مخلوط شده حاصله به استانداردهای مورد نظر نزدیک می شود .
مهم ترین نکته ای که در مخلوط کردن عسل مورد توجه است به هم زدن کافی آن است .
در غیر این صورت ممکن است اشکالاتی در عسل مخلوط شده به وجود آید ،
مثلا عسل رقیق تر در سطح مخزن آمده
و یا عسل غلیظ در زیر قرار گیرد .
لذا باید به وسیله همزن الکتریکی یا مکانیکی و با استفاده از حرارت مخلوط را کاملا به هم زد .
امروزه دستگاه های مجهزی برای اندازه گیری خصوصیات استاندارد عسل تهیه و مورد استفاده قرار می گیرند
که توسط این وسایل می توان عسل های مختلف را به درجه اختلاف مناسب رسانید و
سپس بسته بندی و به بازار عرضه نمود .
استاندارد عسل
سازمان های ملی و بین المللی از جمله کمیسیون بین المللی عسل و کمیسیون مواد غذایی کدکس معیارهایی را برای تعریف عسل های طبیعی تعیین کرده اند .
این معیار ها بسته به شرایط مختلف منطقه ای که در آن این محصول تولید می شود ،
سلیقه خریداران عسل و سایر شرایط متفاوت است .
در ایران نیز این وظیفه بر عهده موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی می باشد .
بر اساس مقررات استانداردعسل ایران ، میزان رطوبت عسل باید 20 درصد ، خاکستر حداکثر 0/6 درصد ، درصد اسیدیته 40
میلی اکی والان بر کیلوگرم در مناطق معتدله و 80 میلی اکی والان بر کیلوگرم در مناطق گرمسیر ، پ.هاش حداقل 3/5 ،
اچ.ام.اف حداکثر 80 میلی گرم بر کیلو گرم ، قندهای احیاکننده حداقل 65 درصد و میزان ساکارز حداکثر 5 درصد باید باشد .