بدیهی است عسل متناسب با هزینه ها ، شرایط اقتصادی و تورم نسبی قیمت ها در بازار تعیین می شود ؛
ولی با توجه به کیفیت عسل که ممکن است درجات متفاوتی داشته باشد ممکن است قیمت عسل تا حدودی متفاوت باشد .
همچنین عوامل دیگری از قبیل نوع بسته بندی میزان عرضه و تقاضا ،
واردات و صادرات نیز در تعیین قیمت عسل موثر می باشند .
ضمنا تولید کننده ای که عسل بسته بندی شده را به فروشگاه ها و سوپرمارکت ها عرضه می کند
باید هزینه های حمل و نقل را به قیمت عسل اضافه نماید .
با توجه به اینکه عسل کالای است که می توان در انبار و در شرایط مناسب برای مدت طولانی نگهداری نمود ،
تولیدکنندگان می توانند کالای خود را تا فروش به قیمت مناسب نگهداری کرده و یا نسبت به صدور آن به بازار های خارجی اقدام نمایند.
درجه بندی عسل
امروزه دراغلب کشورهای تولید کننده و واردکننده عمده عسل ، قوانین خاصی وضع شده
که نه تنها خصوصیات فیزیکی و شیمیایی عسل خالص و حدود تغییرات قابل قبول آن را مشخص می نمایند
بلکه انواع عسل را برحسب کیفیت و خصوصیات آنها درجه بندی و معرفی می کنند .
درجه بندی عسل اساسا بر مبنای خصوصیاتی از قبیل درصد رطوبت یا مواد جامد قابل حل در آب ، طعم یا مزه ،
درجه خلوص یا عاری بودن از ناخالصی و صاف بودن آن انجام می شود .
معمولا تولیدکنندگان قادر به درجه بندی عسل خود نیستند و نیازی نیز به این کار ندارند
ولی در مورد صادرات و واردات عسل ، موسسات ذیربط دولتی از جمله موسسه استاندارد و
تحقیقات کشورهای مربوط ملزم به بررسی کیفی عسل و تعیین نوع و درجه آن می باشند .
تعیین قوانین مخصوص عسل و درجه بندی آن اغلب مورد توافق اکثر کشورهای صادرکننده و واردکننده بوده و
این کالای مهم اقتصادی را از هر گونه تقلب در کیفیت آن و همچنین از کالای مشابه مصنوعی مصون و متمایز می سازد .
مهم ترین مسئله ای که امروزه اکثر زنبوداران کشورمان با آن مواجه هستند
فروش عسل تولیدی آنهاست که به علت نبودن مراکز مخصوص جهت این کار مجبورند محصول خود را
به هر طریق ممکن به فروش برسانند .
البته زنبورداران کوچک در این مورد اصلا با مشکل مواجه نیستند و می توانند عسل تولیدی خود را به طریق مختلف به فروش برسانند .
ولی زنبورداران حرفه ای و بزرگ که میزان تولید آنها خیلی زیاد است باید به فکر فروش آن در بازار باشند .
دربعضی از شهرستان ها شرکت تعاونی زنبورداران ، عسل زنبورداران تحت پوشش خود را خریداری نموده و
پس از بسته بندی تحت نام خود با قیمت مناسب به فروش می رسانند که این مسئله باید عمومیت پیدا کند .
زنبورداران کشورمان عاشق به کار زنبورداری هستند اما باید از آنها به نحو احسن حمایت شود
تا آنان را در امر تولید دلگرم نگه دارد .
اتحادیه های زنبورداری اگر حمایت شوند می توانند علاوه بر تامین نیازمندی های زنبورداران مراکز خوبی
جهت خرید عسل آنان و توزیع آن با نرخ عادلانه در سطح کشور باشند .
اصولا باید مرکزی در کشور وجود داشته باشد تا کلیه اخبار و اطلاعات مربوط به خرید و فروش عسل و
همچنین قیمت گذاری آن توسط آن مرکز به کلیه تولید و توزیع کنندگان ، فروشندگان و از همه مهم تربه صادرکنندگان این
محصول غذایی مفید منعکس شود و مصرف کننده هم بتواند به راحتی عسل مورد نیاز خود را فراهم سازد .
انجام چنین کاری فقط و فقط با به کار گرفتن صاحب نظران ، متخصصین زنبورداری خصوصا پیشکسوتان این
صنعت که سال های سال تجربه های زیادی در این مورد کسب نموده اند با حمایت های لازم از آنها می تواند تحقق پذیرد .
مسئله دوم مربوط به بسته بندی عسل می باشد.
اگر چه با کمبود کارخانه بسته بندی عسل در کشور مواجه هستیم ولی می توان
با امکانات موجود و بسته بندی های فعلی بسیاری از مشکلات فروش را مرتفع نمود
مشروط بر اینکه مانند سایر فرآورده های غذایی مفاد برچسب زنی ،
رعایت اصول بهداشتی ، درجه بندی ، استاندارد شدن و سایر قوانین مربوط به تولیدات مواد غذایی در مورد آن اعمال شود .
عسل دارای خاصیت اسیدی بوده و بسته بندی آن در ظروف فلزی بسیار خطرناک است ؛
زیرا اسید موجود در عسل موجب خوردگی فلزات می شود و بعد با موادقندی عسل مخلوط می شود و روی کیفیت عسل تاثیر می گذارد .
سالم ترین روش نگهداری عسل در حجم کم ظروف شیشه ای ، لعابی یا سفالی است .
برای نگهداری عسل به حجم زیاد باید از ظروف استیل ، گالولنیزه و یا ظروفی که سطح داخلی آنها به وسیله
مواد مقاوم به اسید عسل پوشیده شده باشد ، استفاده نمود .
امروزه اغلب زنبورداران ایرانی از ظروف پلاستیکی 30 تا 40 لیتری استفاده می کنند .
اینگونه ظروف برای نگهداری عسل مناسب نبوده زیرا در جریان حمل و نقل موجب شکسته شدن آن
و ضایع شدن عسل می شود .
ظروف بسته بندی عسل
متداول ترین ظروف بسته بندی عسل و عرضه آن به بازار شیشه ای ، 250 گرمی ، نیم کیلویی و یک کیلویی در اشکال
مختلف می باشند که در اکثر کشور های جهان از جمله کشور ما نیز به کار می روند ولی در سال های اخیر با توجه به
مشکلاتی که در تامین و عرضه این گونه ظروف شیشه ای به وجود آمده است تمایل بیشتری برای استفاده از سایر ظروف
وجود دارد .ظروف پلاستیکی شفاف یا روشن با توجه به ارزان بودن وزن سبک و دوام عمر ،
کاربرد بیشتری در بسته بندی و عرضه عسل پیدا کرده اند .
بعضی از انواع ظروف پلاستیکی به شکل جعبه مکعب مستطیل و از نوعپلاستیک خشک و شکننده هستند
که معمولا برای عرضه عسل شان به کار برده می شوند .
باید توجه داشت که ظروف بسته بندی عسل باید عاری از هر گونه بو ، مقاوم و با دوام در برابر خاصیت اسیدی عسل و
عدم نفوذ رطوبت به داخل آنها بوده و به راحتی قابل پر شدن و تخلیه شدن باشند .
انبار یا هر جایی که عسل در آن نگهداری می شود باید پاکیزه و به راحتی قابل تمیز شدن باشد ،
و در دسترس حشرات ، جانوران و یا آلودگی های گرد و خاک نباشد .
دمای انبار و طول مدت نگهداری نیز بر کیفیت عسل تاثیر می گذارد .
اگر عسل را بعد از بسته بندی نهایی در دمای 22 تا 25 درجه سانتی گراد انبار کنیم تغییرات آن در سطح قابل قبول بوده
و موجب از بین رفتن رنگ ، طعم و آنزیم های عسل خواهد شد .
عسلی که مرحله نهایی ( حرارت ) را نگذرانده است باید در دمای کمتر از 10 درجه سانتی گراد نگهداری می شود .
انجام این کار روی رنگ ، عطر و طعم عسل حتی پس از سال ها هیچ تاثیری نخواهد گذاشت ،
بهترین دما برای نگهداری عسل 7 الی 12 درجه سانتی گراد می باشد .
عسل خیلی زود بوهای خارجی را به خود جذب می کند بنابراین نباید آن را نزدیک موادی مانند :
پارافین ، قیر ، بنزین و ماهی های دودی نگهداری نمود .
از آنجایی که عسل شدیدا جاذب الرطوبه است بنابراین در هر جا که نگهداری می شود اعم از جاهای مرطوب ، خشک ، داخل یخچال و قفسه ها باید فقط در ظروف سربسته با سرپوش محکم باشد .
برخلاف اغلب مواد غذایی عسل را می توان برای مدت نامحدودی نگهداری نمود .
عسل طبیعی بسته بندی شده در اثر گذشت زمان کمی از نظر طعم تندتر و از نظر رنگ تیره تر می شود ، اما کیفیت آن در صورتی که در معرض هوا قرار نگیرد تغییری نخواهد کرد .
نگهداری عسل به مدت طولانی ، روی ترکیبات آن اثرات زیادی می گذارد .
در مقایسه عسل شبدر محصول سال 1923 با عسل شبدر محصول 1975 نشان داده شده که ترکیبات این دو عسل هم چون فروکتوز ، گلوکز ، مالتوز ، ساکاروز و قند های عالی متغیر بوده است .
بعد از تصفیه ، عسل را حرارت داده و بسته بندی می نمایند .
برای این کار از دیگ دوجداره مخصوص که با نیروی برق و یا حرارت معمولی کار می کند ، استفاده می شود .
گرم شدن آب ظرف باعث انتقال حرارت به جدار داخلی و عسل موجود در ظرف می شود.
در این ظرف حرارت عسل را به 65 درجه سانتی گراد رسانده و مدت نیم ساعت در این حرارت نگه می داریم ،
سپس آن را به راحتی از صافی های نازک عبور داده و حرارت آن را به 48 تا 50 درجه سانتی گراد رسانده و
بعد آن را بسته بندی می کنیم .
حرارت دادن عسل همه ذرات جامد موجود را به مایع تبدیل و مانع شکرک زدن عسل می شود
و مایه ترش کننده را هم از بین برده و آن را از خطر تخمیر حفظ می نماید .
اگر به عسل زیاد حرارت داده شودرنگ آن تیره ومزه سوختگی می دهد و از حالت عسل بودن خارج شده و نمی توان به آن عسل اطلاق نمود .
البته بعضی عسل ها که به طور حتم شکرک نمی زنند بهتر است پس از صاف کردن و بدون حرارت بسته بندی شوند تا مانع از بین رفتن عطر و طعم طبیعی آنها شود .
باید توجه داشت که حرارت دادن عسل می تواند یکی از علل از بین رفتن کیفیت عسل باشد .

بهترین طعم و مطبوع بودن عسل کاملا رسیده ، موقعی است که داخل شان قرار داشته باشد .
کوشش بشر برای تبدیل و استفاده آن ناچارا تا حدودی به کیفیت عسل صدمه وارد می آورد ،
ولی میزان این صدمه بستگی به نوع عملیاتی دارد که تولید کنندگان ،
فروشندگان و سایر دست اندرکاران روی عسل انجام می دهند.
بازار امروز خواهان عسلی است که ترش نشود ،
شکرک نزند و مدتی هم به صورت مایع باقی مانده و ظاهر مورد پسندی هم داشته باشد .
به دست آوردن چنین اهدافی گاهی اوقات موجب از بین رفتن طعم عسل که از با ارزش ترین خواص آن است ،
تمام می گردد البته با به کار گرفتن روش های صحیح می توان هم کیفیت عسل را حفظ نمود و
هم به اهداف مورد نظر دست یافت .