کم توقع با قابلیت تولید در خاک نسبتا حاصلخیز
اساسا گیاه زراعی زعفران کم توقع است :
1 – مجموع کل ماده ی خشک گیاه زعفران حدود 15 درصد گیاهی مثل چغندر می باشد .
2 – برخورداری از ذخیره غذائی کورم و استفاده برای رشد و نمو در سال آتی .
3 – عدم تولید دانه ، پروتئین ، نشاسته ، چربی توسط گیاه .
4 – تنها محصول تولیدی گیاه ، تولید گل به وزن تقریبی تر 1/0 تا 2/0 گرم و وزن خشک
آن تنها حدود 20 تا 30 میلی گرم می باشد .
تولید این مقدار ماده خشک که در هر گل زعفران با کورم با وزن 20 تا 40 گرم
و ماده ی خشک 5 تا 8 گرم در شرایط دارای تنش رطوبت ، رشد و نمو نیز ممکن است .
از آنجا که مدت دو تا چهار ماه برای تشکیل کورم های جدید از کورم های سال قبل در دوره ی رشد و نمو گیاه زعفران زمان وجود دارد .
این مدت زمان برای تشکیل یک کورم با 5 تا 8 گرم ماده خشک از یک گیاه زراعی با شاخص سطح برگ معادل 1 تا 2 امری پیچیده نیست
در حالی که تولید ماده خشک کل برای یک مترمربع مزرعه چغندر قند با شاخص سطح برگ 4تا 5 حدود 6تا 7 کیلوگرم می باشد
یعنی به ازای هر واحد سطح برگ 1/5کیلوگرم ، درحالی برای تولید 200 تا 220 گل زعفران در یک مترمربع از شاخص سطح برگ 1/5 تا 2 ،
تنها به تولید 1/5تا 2 کیلوگرم ماده خشک شامل کورم و اندام هوائی نیازمند هستیم .
از بررسی و تجزیه و تحلیل میزان مواد آسمیلات مورد نیاز برای تولید ماده خشک در دو گیاه زعفران و چغندر قند به این نتیجه می رسیم
که برای دسترسی به تولید حدود 5 تا 10 کیلوگرم زعفران که قیمتی معادل 20 تا 30 میلیون تومان در بازار فعلی ایران دارد ،
از نظر فیزیولوژی گیاهان زراعی به تولید حدود 2 کیلوگرم در مترمربع ماده خشک نیاز داریم
در حالی که با در نظر گرفتن متوسط تولید 50 تن چغندر قند با متوسط عیار قند 16
و درامد حدود 5 میلیون تومان باید در مترمربع حدود 7 کیلوگرم ماده خشک تولید نمائیم .
قدرت رقابت با علف های هرز زمستانه
گیاه زعفران فقط برای شروع دوره ی رشد و نمو و در مرحله ی اول گل دهی به آبیاری نیاز دارد .
از آنجا که قبلا در طی فصل تابستان مزرعه زعفران آبیاری نمی گردد،
لذا به دلیل کمبود رطوبت مزرعه فاقد علف هرز می باشد
از طرف دیگر به دلیل خشک بودن مزرعه علف های هرز زمستانه هم در اواخر مهر و اوائل آبان هنوز سطح مزرعه را فرا نگرفته اند
همچنین از آنجا که برای آغاز دوره ی گل دهی و نرم شدن سطح خاک پس از اولین آبیاری که همه ساله برای آغاز دوره ی رشد و نمو انجام می گیرد
و عمل دندانه زدن انجام می گیرد ،
این اقدام مکانیکی به عمق 5 تا 10 سانتی متر سطح خاک به نحو سبک شخم می زند
و لذا اگر بوته های علف هرز زمستانه زودتر از موعد سبز شده باشند
و یا به جمعیت اندک در مزرعه به هر دلیل موجود باشند
در اثر این اقدام زراعی بوته ها حذف خواهند شد .
با گذشت 10 تا 15 روز از زمان اولین آبیاری و دندانه زدن سطح خاک مزرعه گل دهی گیاه زعفران آغاز می شود
و قبل از اینکه مزرعه مجددا آبیاری گردد دوره ی 15 تا 20 روزه گل دهی به پایان می رسد
و سپس سریعا رشد رویشی گیاه زعفران شامل شروع ظهور برگ ها سطح مزرعه را می پوشاند
پوشیده شدن سطح خاک مزرعه از برگ های زعفران امکان رقابت شدید علف های هرز با گیاه زعفران را از بین برده
و تا مراحل نهائی رشد و نمو زعفران شانس غلبه کردن علف هرز بر گیاه زعفران از آنها گرفته می شود .
فیزیولوژی رشد و نمو گیاه زراعی زعفران ویژگی مهمی است
که هزینه ی مبارزه و کنترل علف های هرز را کاهش داده
و مدیریت تولید این محصول را در رقابت با علف های هرز آسان تر می سازد .
امروزه بخش عظیمی از هزینه های تولید محصولات
زراعی و باغی به دفع آفات و امراض تعلق دارد
از طرف دیگر عدم وجود سموم موثر در کشور عملا کشاورزان را با بحران جدی
و سردرگمی شدید در چگونگی کنترل آفات و امراض قرار داده است .
وجود سموم موثر و ارزشمند خارجی با قیمت هایی
بسیار بالا مثال یک لیتر 100 تا 150 هزار تومان چنان بار سنگین مالی را به
کشاورزان تحمیل می نماید
که بررسی میزان هزینه ی آفات و امراض گیاهان زراعی و باغی را در اولین اولویت
بررسی و تصمیم گیری برای انتخاب نوع گیاه برای زراعت در کشور ایران قرار داده است .
از بین رفتن گونه های متعدد گیاهی و میزبان آفات و امراض زدر مراتع ،
گسترش بیابان ها ، کاهش حوزه جنگل ها ،
مقاوم شدن حشرات به سموم غیر موثر تقلبی موجود در بازار ،
عدم آموزش شیوه های دقیق و موثر آموزش دفع آفات و امراض در کشور بی اعتقادی
برخی از کشاورزان به دفع آفات و امراض ،
اقلیم خشک کشور ایران که آفات را به سمت تغذیه از گیاهان زراعی سوق می دهد ،
آلوده شدن منابع آب و خاک و حتی بذور قابل استفاده
به دلیل عدم نظارت و کنترل دقیق
بذور قابل استفاده از کشاورزی و ده ها عامل دیگر همگی باعث گسترش دامنه ی
آفات و امراض در کشور شده است .
در وضعیت بحرانی فعلی که حتی تولید محصولاتی چون گوجه فرنگی و بادنجان که
در 10 سال گذشته به سمپاشی نیاز نداشت
امروزه بدون سمپاشی غیر ممکن است .
پس ما در برنامه ریزی های تولید محصولات زراعی وباغی ناچار هستیم
که میزان نیاز به سمپاشی و حساسیت
به آفات و امراض را مورد مطالعه دقیق قرار دهیم .
گیاه زراعی زعفران دارای آفات و امراض کمتر نسبت
به سایر گیاهان زراعی و باغی می باشد .
محدودیت منابع آب شیرین جهت تولید محصولات زراعی و باغی و تکیه اقتصاد ملی بر ارزآوری ، سرمایه گذاران ،
حاضر نیستند روی تولید محصولات زراعی و دامی و صنایع وابسته که استمرار تولید همه ساله آنها هیچ تضمینی
به خاطر کمبود آب در اقلیم خشک ایران ندارد سرمایه گذاری کنند ،
در نتیجه سرمایه گذاری سنگین که می تواند گره گشای ده ها مشکل این بخش از تولید باشد ، هرگز انجام نمی گیرد .
بنابراین در گستره ی اقلیمی ایران صرف نظر از نوار باریکی در شمال کشور و استان
خوزستان اکثر مناطق کشور از نظر آب شیرین کافی جهت مصارف کشاورزی با کمبود شدید
مواجه هستند در قسمت اعظم مناطق که کشاورزی انجام می گیرد
آبیاری با آب با پ.هاش بالای 7/5 انجام می شود که عملا به دلیل ایجاد محدودیت های بی شمار در جذب
و انتقال مواد خوراکی امکان دستیابی به عملکرد کمی و کیفی بالا را غیر ممکن ساخته است.
در این بین کشت و کار گیاهانی که مصرف آب شیرین آنها در مقایسه با سایر گیاهان کمتر باشد از اولویت ملی در برنامه ریزی برخوردار می باشد
به عنوان مثال کشت برنج در مناطق مرکزی ایران همچون استان اصفهان یکی از اشتباهات فاحش و نشانه عدم وجود
برنامه ریزی در مدیریت منابع آب شیرین در کشور می باشد .
این در حالی است که اگر زراعت زعفران در استان اصفهان جایگزین زراعت برنج گردد
با 5 درصد آب مصرفی زراعت برنج می توان محصول اقتصادی 3 برابر ماحصل زراعت
برنج برداشت کرد . نتیجه نهایی در مقایسه با کشت و کار برنج ، زراعت زعفران 60 برابر از راندمان آب بالاتر برخوردار می باشد .
این ویژگی انحصاری فقط در اختیار زراعت زعفران می باشد ، چون این محصول استثنائی دوره ی رشد و نمو
را از آبان ماه شروع و تا اواخر اردیبهشت ماه ادامه می دهد ،
در حقیقت فقط چند دفعه آبیاری در فصل پائیز و زمستان که هیچ مزرعه یا باغی به آبیاری نیاز ندارد و به اندازه ی کافی آب جهت آبیاری موجود می باشد.
سازگار با عوامل اقلیمی ایران خصوصا نوسانات دمائی
ایران به دلیل قرار گرفتن در کمربند خشک کره زمین دارای محدودیت در زراعت آبی است،
کمبود آب در ایران یکی از چالش هایی است که آینده ی کشاورزی ایران را به شدت به مخاطره افکنده است .
اقدامات وزارت نیرو و سازمان های آب منطقه ای و فشار مداوم بر کشاورزان
جهت نصب کنتورهای آب و تهدید مکرر به کنترل و نظارت بیشتر بر استحصال آب برای مصارف کشاورزی ،
یکی از نگرانی های عمده کشاورزانی است که اگر چه برای خرید و حفر چاه
سرمایه گذاری سنگین نموده اند اما هیچ اطمینانی به آینده ندارند
آیا سفره های آب زیرزمینی تا سال های آینده تداوم خواهد داشت ؟
آیا قوانین جدید مانع استحصال آب برای آبیاری مزارع نخواهد شد ؟
همه این دغدغه ها مرتبط با عوامل اقلیمیو خصوصا آب باعث می شود
که به ویژگی های انحصاری گیاه زعفران که با شرایط آب و هوایی ایران تطبیق کامل خصوصا از نظر نیاز به آب دارد ،
توجه بیشتری شود و برنامه ریزی همه جانبه و گسترده تری در خصوص زراعت زعفران انجام پذیرد
این گیاه به دلیل رشد و نمو در فصل پائیز و زمستان و عدم نیاز به آب در فصل تابستان عملا گیاهی شاخص برای دفاع اقلیمی ایران می باشد .
همچنین قابلیت تحمل افت دما به دلیل برخورداری از ویژگی های فیزیولوژیکی خاصی از جمله شکل برگ ،
ساقه و کورم این گیاه را در رده ی گیاهانی قرار داده است که هیچ صدمه ای از نوسانات افت دما در اوائل فصل بهار یا اوائل پائیز نمی بیند ،
چرا که رشدو نمو این گیاه بسته به نقاط مختلف جغرافیایی کشور از اوائل آبان شروع
و تا اواسط اردیبهشت ماه ادامه می یابد و از آنجا که برداشت گل در اواسط پائیز انجام می گیرد .